آموزش برش پارچه: ۸ روش آسان برای برش مستقیم و برش از روی لباس آماده

برش مستقیم پارچه یعنی بریدن پارچه دقیقاً در امتداد خط دانه یا عمود بر سلواژ، بدون کج شدن و موج افتادن.

اگر برش از همان ابتدا درست نباشد، درز ها کج می افتند، قطعات روی هم جفت نمی شوند و لباس بعد از شستن پیچ می خورد.

در این آموزش ۸ روش برش مستقیم پارچه را با هم مرور می کنیم و بعد نشان می دهیم چطور از روی یک لباس آماده پارچه ببرید، پارچه را برای برش روی میز بیندازید و سرکجی پارچه را بگیرید.

اگر ساکن شیراز هستید و می خواهید برش و دوخت را حرفه ای یاد بگیرید، دوره های حضوری ما را در بهترین کلاس خیاطی در شهر شیراز ببینید.

آموزشگاه خیاطی تهران نیز می تواند نیز بهترین دوره های آموزشی را با اساتید با تجربه برای آموزش خیاطی و برش پارچه در اختیار شما قرار دهد.

جواب سریع: چگونه پارچه را صاف ببریم؟

برای برش مستقیم، اول باید یک خط راهنمای درست داشته باشید. در پارچه ی بافته می توانید یک نخ پود را بکشید یا از خط کش L استفاده کنید. سپس پارچه را روی میز صاف و ثابت کنید و در امتداد همان خط ببرید.

1. پارچه را اتو کنید تا چروک و موج نداشته باشد.
2. لبه ی برش خورده ی پارچه را با سلواژ (کناره ی بافته شده ی پارچه) مقایسه کنید و ببینید گوشه ها زاویه ی ۹۰ درجه دارند یا نه.
3. اگر لبه کج بود، با کشیدن نخ، پاره کردن یا تا کردن سلواژ به سلواژ یک خط مستقیم بسازید.
4. پارچه را با وزنه یا نوار نقاشی روی میز ثابت کنید.
5. با یک دست پارچه را نگه دارید و با دست دیگر، در امتداد خط، با قیچی یا کاتر چرخشی بدون بلند کردن پارچه از میز ببرید.

قبل از برش پارچه چه کارهایی لازم است؟

صبر و حوصله مهم ترین اصل خیاطی است، اما کنار آن چند کار ساده هم وجود دارد که بدون آن ها بهترین روش برش هم جواب نمی دهد. قبل از اندازه گیری و برش، نوع پارچه را بشناسید و آن را آماده کنید.

تار، پود و خط دانه یعنی چه؟

• تار: نخ هایی که در طول پارچه و موازی سلواژ قرار دارند. راستای تار معمولاً همان خط دانه است و کمترین کشش را دارد.
• پود: نخ هایی که در عرض پارچه، عمود بر تار، بافته می شوند.
• سلواژ: کناره ی بافته شده ی پارچه که رشته رشته نمی شود.
• خط دانه: جهت نخ ها در پارچه. فلشی که روی الگوی کاغذی می بینید باید موازی همین خط باشد.
• بایاس: جهت ۴۵ درجه نسبت به خط دانه که بیشترین کشش را دارد.

آماده سازی پارچه: شستن، اتو و تشخیص رو و پشت

• برخی پارچه ها در تماس با آب جمع می شوند. اگر پارچه ی شما از این نوع است، قبل از برش آن را بشویید، خشک کنید و اتو بزنید.
• پارچه را روی میز پهن کنید و با دست صاف کنید. پارچه ای که از لبه ی میز آویزان باشد، به ویژه کشباف، کش می آید و برش کج می شود.
• رو و پشت پارچه را مشخص کنید. در پارچه های ساده این کار سخت است، پس با یک سنجاق یا گچ، پشت پارچه را علامت بزنید.

سرکجی پارچه چیست و چطور آن را بگیریم؟

سرکجی یعنی نخ های تار و پود پارچه عمود بر هم نیستند و لبه ی عرضی پارچه کج است. این مشکل ممکن است از مرحله ی تولید یا از کشیده شدن پارچه روی طاقه به وجود آمده باشد. برای تشخیص آن، گوشه ی پارچه را کنار خط کش L یا گوشه ی میز بگذارید. اگر لبه ی پارچه با ضلع عمود هم راستا نبود، پارچه سرکج است.

برای گرفتن سرکجی از یکی از این راه ها استفاده کنید:

• در پارچه ی بافته، یک نخ پود را بکشید و در امتداد شیار ببرید (روش اول در همین مقاله).
• اگر پارچه نخی یا کتان سبک است، با روش پاره کردن لبه را صاف کنید (روش چهارم).
• پارچه را با بخار اتو یا اسپری آب کمی مرطوب کنید، آرام از دو گوشه ی مخالف در امتداد قطر بکشید تا نخ ها عمود شوند و بعد روی میز بخوابانید و اتو بزنید. این کار روی پارچه هایی که با حرارت ثابت شده اند (مثل بعضی پلی استر ها) جواب نمی دهد.

ابزار های برش پارچه

برای برش دقیق به ابزار درست نیاز دارید. فهرست کامل را در مقاله  ابزار های لازم برای خیاطی ببینید. برای برش مستقیم این ابزار ها بیشتر استفاده می شوند:

• قیچی خیاطی تیز (فقط برای پارچه)
• کاتر چرخشی و تشک برش
• خط کش L یا خط کش بلند شفاف
• گچ خیاطی یا ماژیک پاک شونده
• سنجاق، وزنه و نوار نقاشی

۸ روش آسان برای برش مستقیم پارچه

هر روش برای نوع خاصی از پارچه مناسب است. دقت کنید کدام یک با پارچه ی شما سازگار تر است.

۱. کشیدن یک نخ برای برش مستقیم پارچه

این روش یکی از دقیق ترین راه ها برای برش مستقیم پارچه های بافته است. فقط به حوصله نیاز دارد و روی پارچه های کشباف جواب نمی دهد.

1. لبه ی برش خورده ی پارچه را که عمود بر سلواژ است پیدا کنید.
2. یک نخ پود را از لبه بردارید و آرام بکشید.
3. پارچه کمی جمع می شود. آن را صاف کنید و نخ را تا جایی که می آید بیرون بکشید.
4. یک شیار روشن روی پارچه باقی می ماند. در امتداد این شیار ببرید.
5. اگر نخ وسط راه پاره شد، تا همان نقطه ببرید، نخ دیگری از همان ردیف بردارید و کار را ادامه دهید تا به سلواژ برسید.

پارچه را هنگام برش از روی میز بلند نکنید؛ با یک دست آن را نگه دارید و با دست دیگر ببرید.

۲. استفاده از ابزار های زاویه ی ۹۰ درجه

این روش برای تقریباً همه ی پارچه ها، از جمله کشباف، قابل استفاده است.

با لبه ی میز:

1. یک لبه ی پارچه را با لبه ی میز هم تراز کنید.
2. با وزنه یا نوار نقاشی پارچه را ثابت کنید.
3. ببینید لبه ی برش خورده با لبه ی دیگر میز که عمود بر اولی است چقدر هماهنگ است. اگر پارچه کمی به سمت داخل یا بیرون می رود، آن را جابه جا کنید.
4. در امتداد لبه ی میز علامت بزنید، خط بکشید و ببرید.

با خط کش L:

1. خط کش را طوری روی پارچه بگذارید که یک ضلع آن کنار سلواژ باشد؛ ضلع دیگر عمود بر سلواژ خواهد بود.
2. خط کش را محکم نگه دارید و با گچ یا ماژیک خط بکشید. این خط کاملاً عمود بر سلواژ است.

برش مستقیم پارچه ی کشباف با خط دانه

پارچه ی کشباف هم خط دانه دارد، اما با پارچه ی بافته فرق می کند. در کشبافت های ضخیم ستون های ریز به شکل V روی رو دیده می شوند و جهت خط دانه را نشان می دهند. اگر بخواهید کشباف را مستقیم ببرید، باید در امتداد همین ستون ها ببرید.

در کشباف های نازک این ستون ها معمولاً دیده نمی شوند. در این حالت خط دانه با سلواژ موازی است و می توانید با خط کش آن را پیدا کنید. اگر پارچه در امتداد دانه بریده نشود، درز کناری پیچ می خورد و لباس بعد از شستن کج می شود. لبه ی پارچه ی کشباف اغلب می پیچد، پس برای برش آن از وزنه و تشک استفاده کنید.

وقتی دو لبه ی مستقیم دارید (لبه ی تازه بریده و لبه ی کنار)، می توانید هر مربع یا مستطیلی را با اندازه گیری از آن ها ببرید. البته به شرطی که پارچه ی کافی داشته باشید.

بعد از انجام برش پارچه باید برای دوخت لباس مورد نظر خود وسایل مورد نیاز و نوع دوخت که روی لباس می خواهید انجام دهید را مشخص کنید. آشنایی با انواع دوخت در خیاطی می تواند به شما در دوخت لباس کمک کند.

۳. تشک برش بزرگ، خط کش و کاتر چرخشی

تشک برش و کاتر چرخشی فقط برای لحاف دوزی نیستند. برای هر خیاطی که می خواهد برش دقیق و تمیز داشته باشد ابزار مفیدی هستند.

• تشک سطحی پایدار و خود ترمیم شونده دارد و خطوط شبکه ای آن اندازه گیری را ساده می کند.
• برای برش پارچه در تمام عرض، تشکی به اندازه ی ۶۰ در ۹۰ سانتی متر (۲۴ در ۳۶ اینچ) یا بزرگ تر مناسب است.
• لبه ی مستقیم پارچه (سلواژ یا لبه ی تا شده) را با یکی از خطوط تشک هم تراز کنید و خط کش را روی آن بگذارید.
• کاتر را با فشار مناسب و حرکتی آرام، همیشه به سمت دور از بدن ببرید. بعد از هر برش محافظ تیغه را ببندید.
• اگر پارچه لیز خورد، با وزنه آن را ثابت کنید.

۴. پاره کردن پارچه

پاره کردن سریع ترین راه برای رسیدن به برش کاملاً مستقیم است و در بسیاری از فروشگاه های پارچه فروشی از آن استفاده می شود. اما فقط برای پارچه های بافته ی نخی و کتانی سبک مناسب است و برای همه ی پارچه ها جواب نمی دهد.

روش کار: با قیچی حدود ۲ تا ۳ سانتی متر (یک اینچ) از لبه ی پارچه یک برش کوچک بزنید و بعد پارچه را از همان نقطه از هم جدا کنید.

• خیلی نزدیک به لبه برش نزنید؛ پاره شدن درست انجام نمی شود.
• پارچه ی بافته ی دارای الیاف کشسان (الاستین) را پاره نکنید.
• پاره کردن در جهت عمود بر سلواژ (عرض پارچه) بهتر جواب می دهد. در طول پارچه معمولاً نتیجه ی خوبی نمی دهد.
• لبه ی پاره شده بسیار صاف است اما کمی رشته رشته می شود.

این روش وقتی خوب است که از پارچه ای که قبلاً بریده شده برای پروژه ی دیگری استفاده می کنید و لبه ی اصلی را نمی توانید پیدا کنید.

۵. تا کردن سلواژ به سلواژ در عرض پارچه

این روش وقتی لازم است که بخواهید پارچه را عمود بر دو سلواژ ببرید. چون برای تراز شدن به طول پارچه نیاز دارید، نمی توانید خیلی نزدیک به لبه ی برش بزنید و بیشتر برای برش در وسط پارچه مناسب است.

1. پارچه را از وسط تا کنید و سلواژ ها را با دقت روی هم بیندازید.
2. پارچه را با دست صاف کنید تا هیچ چروکی نداشته باشد.
3. مطمئن شوید خط تا شده صاف و بدون موج است.

اگر پارچه ی شما فقط یک سلواژ و یک لبه ی صاف موازی دارد، همین روش را با تا کردن لبه ی صاف روی سلواژ انجام دهید.

۶. برش با کمک چاپ یا طرح روی پارچه

اگر پارچه ی شما راه راه، چهارخانه یا طرح دار با خطوط منظم است، خوش شانس هستید؛ می توانید طرح را راهنمای برش قرار دهید و موازی یا عمود بر خطوط ببرید. اگر خطوط فاصله ی کافی ندارند، با خط کش خط های کمکی بکشید.

نکته: گاهی طرح در کارخانه کج چاپ می شود. قبل از اعتماد کامل، یک نخ را بکشید یا با خط کش L بررسی کنید که طرح با خط دانه موازی است یا نه.

۷. استفاده از لیزر برای برش مستقیم پارچه

لیزر در برش پارچه دو معنا دارد:

• راهنمای لیزری روی قیچی یا کاتر: یک خط نوری روی پارچه می اندازد. اگر ناچارید خط بکشید، راهنمای لیزری کمک بزرگی نیست و با کوچک ترین حرکت دست از مسیر منحرف می شود. برای خیاطی خانگی ابزار ضروری حساب نمی شود.
• دستگاه برش لیزری: بیشتر در کارگاه ها و تولیدی ها استفاده می شود که حجم پارچه ی بسیار زیادی را باید با دقت بالا ببرند.

۸. برش مستقیم پارچه بدون خط کش (روش سریع)

وقتی عجله دارید و نمی خواهید خطوط را با خط کش علامت بزنید، می توانید از این تکنیک استفاده کنید:

1. یک برش کوچک عمود بر لبه ایجاد کنید. برای دقت، از یک خط کش مثلثی کوچک یا هر ابزار ۹۰ درجه استفاده کنید.
2. پارچه را تا کنید و لبه ها را در امتداد سمتی که قبلاً بریده اید نگه دارید.
3. روی پارچه ی تا شده ببرید. در صورت نیاز کار را تکرار کنید تا به سلواژ دیگر برسید.

این روش بیشتر برای پارچه های نخی محکم مناسب است و دقت آن از روش های اول تا سوم کمتر است.

جدول مقایسه روش های برش مستقیم پارچه

روش	مناسب برای	ابزار لازم	دقت	محدودیت
کشیدن نخ	پارچه ی بافته	قیچی	خیلی بالا	زمان بر؛ مناسب کشباف نیست
ابزار ۹۰ درجه (میز یا خط کش L)	همه ی پارچه ها از جمله کشباف	خط کش L، گچ، وزنه	بالا	به لبه ی صاف میز یا خط کش نیاز دارد
تشک و کاتر چرخشی	همه ی پارچه ها	تشک، کاتر، خط کش	خیلی بالا	هزینه ی ابزار؛ احتیاط در استفاده
پاره کردن	پارچه ی بافته ی نخی و کتانی سبک	قیچی (فقط برای شروع)	خیلی بالا	رشته رشته شدن لبه؛ مناسب پارچه ی ظریف نیست
تا کردن سلواژ به سلواژ	برش در وسط پارچه	میز صاف	متوسط تا بالا	نزدیک لبه ی برش جواب نمی دهد
طرح روی پارچه	راه راه و چهارخانه	خط کش	متوسط (اگر چاپ کج نباشد)	چاپ کج می تواند گمراه کند
لیزر	تولیدی ها و کارگاه ها	دستگاه برش لیزری	بالا (دستگاهی)	برای خیاطی خانگی کاربرد محدود دارد
برش سریع بدون خط کش	پارچه ی نخی محکم	خط کش مثلثی	متوسط	در پارچه ی کشی یا لغزنده خوب نیست

برش پارچه از روی لباس آماده

اگر لباسی دارید که اندازه ی شما است و می خواهید مشابهش را بدوزید، لازم نیست الگوی کاغذی بکشید. با دو روش می توانید از روی لباس آماده پارچه ببرید: یکی با باز کردن درز ها (دقیق تر) و دیگری بدون باز کردن لباس (سریع تر).

قبل از شروع: لباس مناسب را انتخاب کنید

• لباسی را انتخاب کنید که اندازه ی آن مناسب شما است و کشیده نشده است.
• جنس لباس تا حد ممکن شبیه پارچه ی جدید باشد (بافته با بافته و کشباف با کشباف).
• برای اولین بار، لباس ساده و بدون چین و دارت زیاد انتخاب کنید.

روش اول: باز کردن درز ها (دقیق ترین روش)

1. درز ها را با دم دوخت باز کنید و قطعات را جدا کنید (جلو، پشت، آستین، یقه).
2. هر قطعه را اتو بزنید تا کاملاً صاف شود.
3. قطعه را روی پارچه ی دولا شده بگذارید و خط وسط آن را با خط دانه ی پارچه موازی کنید. اگر می خواهید چند بار از آن استفاده کنید، اول دور آن را روی کاغذ بکشید.
4. دور قطعه را با گچ خیاطی بکشید. چون قطعه ی باز شده از قبل جا دوخت دارد، لازم نیست دوباره جا دوخت اضافه کنید؛ فقط اگر لبه ها رشته رشته شده اند کمی اضافه بگذارید.
5. برش بزنید و علامت ها (دارت، چاک و محل دکمه) را منتقل کنید.

روش دوم: برش بدون باز کردن لباس

1. پارچه را اتو کنید و دولا (رو به رو) روی میز پهن و صاف کنید.
2. لباس را از وسط جلو یا پشت تا کنید و خط وسط را روی تای پارچه بگذارید.
3. لباس را صاف کنید و با سنجاق ثابت کنید.
4. دور لباس را روی خط درز با گچ بکشید. هر بار فقط یک قطعه (جلو یا پشت) را رسم کنید، چون جلو و پشت معمولاً در یقه و دور بغل فرق دارند.
5. لباس را بردارید و خطوط منحنی (یقه و دور بغل) را با دست یا خط کش منحنی صاف کنید.
6. حاشیه ی دوخت اضافه کنید: حدود ۱ تا ۱.۵ سانتی متر برای درز ها و ۳ تا ۴ سانتی متر برای لبه ی پایین (دامن یا ته لباس). مقدار دقیق را بر اساس جنس پارچه و مدل انتخاب کنید.
7. هر دو لایه را با هم ببرید.

نکته ی مهم: قبل از بریدن پارچه ی اصلی، یک نمونه ی آزمایشی با پارچه ی ارزان بدوزید تا اگر اشتباهی در اندازه بود، به پارچه ی اصلی آسیبی نرسد.

اگر می خواهید بعد از برش لباس را بدوزید، به مقاله  آموزش دوخت مانتو ساده سر بزنید.

نحوه انداختن پارچه برای برش و چیدن الگو

برش خوب فقط به قیچی بستگی ندارد؛ پهن کردن درست پارچه و چیدن الگو هم اهمیت دارد.

1. پارچه را اتو کنید.
2. پارچه را در عرض تا کنید، به طوری که سلواژ ها روی هم قرار بگیرند و رویه ی پارچه داخل باشد (دولا).
3. مطمئن شوید خط تا صاف است و دو لایه کاملاً هم تراز هستند.
4. الگو را بگذارید و فلش خط دانه ی آن را موازی سلواژ کنید. فاصله ی فلش تا سلواژ در دو سر الگو باید یکسان باشد.
5. اول قطعات بزرگ و بعد قطعات کوچک را در فضاهای خالی بچینید تا کمترین پارچه هدر برود.
6. در پارچه های جهت دار (مخمل، پوست دار و طرح دار) همه ی قطعات را در یک جهت بچینید.
7. الگو را با سنجاق یا وزنه ثابت کنید، دور آن را علامت بزنید و ببرید.

پارچه را از کدام طرف برش بزنیم؟

• رو و پشت پارچه: در حالت دولا، رویه ی پارچه (سمت رو) داخل است و دو قطعه ی قرینه با هم بریده می شوند. اگر پارچه را تک لا می برید، قطعه ی دوم را با برگرداندن الگو ببرید تا دو آستین هر دو راست یا هر دو چپ نشوند.
• جهت برش: قطعات را بر اساس خط دانه بچینید، نه بر اساس شکل لبه ی پارچه. برش را از لبه ی صاف و مستقیم شروع کنید.
• حرکت قیچی: قیچی را روی میز بخوابانید و با حرکت های بلند و پیوسته ببرید؛ بریدن تکه تکه لبه را دندانه دار می کند.

نحوه برش پارچه های خاص

نوع پارچه	روش پیشنهادی	نکته
کشباف (ژرسه، لایکرا)	تشک و کاتر چرخشی یا خط کش L	پارچه را از لبه ی میز آویزان نکنید و نکشید
پارچه ی لغزنده (ساتن، حریر)	کاتر چرخشی یا قیچی تیز با وزنه	اگر لازم شد، زیر پارچه کاغذ بگذارید تا لیز نخورد
پارچه ی طرح دار	طرح روی پارچه را راهنما قرار دهید	اول مطمئن شوید طرح کج چاپ نشده است
پارچه ی جهت دار (مخمل)	همه ی قطعات را در یک جهت بچینید	راهنمای کامل را در آموزش دوخت پارچه مخمل ببینید
پارچه ی نخی و کتانی سبک	کشیدن نخ یا پاره کردن	قبل از برش پارچه را بشویید و اتو کنید

اشتباهات رایج در برش پارچه

• بریدن پارچه ی اتو نشده یا چروک.
• اعتماد به لبه ی پارچه بدون بررسی سرکجی.
• بلند کردن پارچه از روی میز در حین برش.
• استفاده از قیچی خیاطی برای کاغذ و سایر مواد که تیغه را کند می کند.
• چیدن الگو بدون توجه به خط دانه.
• آویزان شدن پارچه ی کشباف از لبه ی میز و کشیده شدن آن.
• بریدن پارچه قبل از شستن، در حالی که ممکن است آب برود.

جمع بندی

برش مستقیم پارچه با انتخاب روش مناسب برای نوع پارچه ساده می شود. برای پارچه ی بافته، کشیدن نخ و ابزار ۹۰ درجه، و برای کار سریع تر، تشک و کاتر چرخشی انتخاب های خوبی هستند. اگر می خواهید از روی لباس آماده پارچه ببرید، پارچه را دولا کنید، خط دانه را رعایت کنید و حاشیه ی دوخت را فراموش نکنید.

سوالات متداول

دقیق ترین روش برش مستقیم پارچه کدام است؟

در پارچه ی بافته، کشیدن نخ و در کار روزمره، تشک برش با کاتر چرخشی و خط کش دقیق ترین روش ها هستند. برای پارچه های کشباف، خط کش L و کاتر چرخشی روی تشک مناسب تر است.

چگونه پارچه کشباف را مستقیم ببریم؟

پارچه را روی میز پهن و صاف کنید، با وزنه ثابت کنید و خط دانه را از روی ستون های بافت یا موازی سلواژ پیدا کنید. بعد با خط کش L و کاتر چرخشی ببرید. پارچه را نکشید و از میز آویزان نکنید.

چطور از روی لباس آماده پارچه ببریم؟

لباس مناسب را از وسط تا کنید، خط وسط را روی تای پارچه ی دولا بگذارید، دور آن را با گچ بکشید، حاشیه ی دوخت اضافه کنید و ببرید. اگر درز ها را باز کنید، دقت کار بیشتر می شود.

آیا قبل از برش باید پارچه را بشوییم؟

اگر پارچه ممکن است در اثر شستن جمع شود، بله. آن را قبل از برش بشویید، خشک کنید و اتو بزنید تا اندازه ی لباس بعد از شستن تغییر نکند.

موسسه فنان با دعوت از بهترین اساتید، کلاس های خیاطی خود را برگزار می کند. برای دریافت اطلاعات درباره ی هزینه و نحوه ی برگزاری کلاس ها با شماره های زیر تماس بگیرید.

خرید پکیج آموزش ویدیوی طراحی لباس برای اولین بار در سراسر کشور

جهت خرید پکیج کلیک نمایید

برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت نام در دوره با شماره های زیر تماس بگیرید:

۰۹۱۹۰۱۹۲۵۴۲

۰۹۱۹۰۱۹۲۵۸۲