آموزش پولک دوزی روی لباس و پارچه (طرح های ساده برای مبتدیان)

توجه داشته باشید که پولک دوزی روی تور با پولک دوزی روی پارچه متفاوت است و تکنیک های مخصوص خود را دارد، چون جنس، بافت و استحکام تور و پارچه کاملا با هم فرق می کند. این تفاوت ها را در بخش پولک دوزی روی تور توضیح داده ایم.

در این مقاله آموزش گام به گام پولک دوزی روی لباس، روش های مختلف دوخت و چند طرح ساده برای شروع را می خوانید.

دوست دارید پولک دوزی و خیاطی را حرفه ای و همراه با تمرین عملی و راهنمایی مدرس یاد بگیرید؟با شرکت در دوره خیاطی در شیراز آموزشگاه فنان این مسیر برای شما علاقه مندان محقق می شود.

در تهران هستید و می خواهید هنر پولک دوزی را زیر نظر مدرس و به‌صورت اصولی بیاموزید؟ آموزشگاه خیاطی در شهر تهران با دوره هایی از مبتدی تا پیشرفته در کنار شماست.

پولک دوزی چیست؟

پولک دوزی روی پارچه یکی از صنایع دستی ایرانی است که از گذشته تاکنون در خیاطی کاربرد زیادی داشته و برای تزئین انواع لباس و اشیا استفاده می شود. این هنر بیشتر اوقات با رو دوزی های دیگر مثل منجوق دوزی و ملیله دوزی ترکیب می شود.

در گذشته پولک ها از طلا، نقره و برنج ساخته می شدند و شکل هایی مثل دایره، برگ، گل و ستاره داشتند. امروزه جنس پولک بیشتر پلاستیک یا نوعی آلیاژ رنگی است و شکل های هندسی، برگی و صدفی هم دارد.

وسایل لازم پولک دوزی

برای شروع به وسایل زیادی نیاز ندارید. ابزارهای عمومی دوخت را در ابزارهای لازم برای خیاطی هم می توانید ببینید.

انتخاب پولک مناسب

برای شروع، پولک گرد و هم اندازه ساده ترین انتخاب است. پولک های کوچک تر برای خطوط و جزئیات و پولک های بزرگ تر برای پر کردن سطح مناسب ترند. به رنگ پارچه هم توجه کنید تا پولک ها روی پارچه گم نشوند.

آماده سازی پارچه و انتقال طرح

برای شروع کار ابتدا باید طرح اولیه را روی پارچه پیاده کرد.

• کشیدن طرح روی کاغذ و انتقال آن

1. طرح اولیه را روی کاغذ روغنی بکشید.
2. با استفاده از کاربن، طرح را روی پارچه اجرا کنید.
3. برای راحتی کار، بخشی از پارچه را در قاب رودوزی قرار دهید و پولک دوزی را انجام دهید.

• پولک دوزی روی پارچه گیپور

روی پارچه گیپور نیازی به طراحی اولیه نیست؛ پولک دوزی باید روی طرح خود پارچه گیپور انجام شود.

• دو اصل پایه پولک دوزی

اصول ابتدایی پولک دوزی دو روش است:

• روش اول: پولک به صورت تکی روی پارچه دوخته می شود.
• روش دوم: چند پولک را با سوزن به نخ می کشیم و سپس روی پارچه می دوزیم.

در دوخت و گره زدن مشکل دارید؟ ببینید چگونه خیاطی کنیم و دوخت های پایه را تمرین کنید.

انواع روش های پولک دوزی (گام به گام)

پولک دوزی با دوخت ها و روش های متفاوتی قابل اجراست. در ادامه هر روش را جداگانه توضیح داده ایم:

• روش خطی

1. سوزن را از ابتدای جایی که می خواهید پولک دوزی را شروع کنید، از پشت پارچه بیرون بیاورید.
2. پولک را داخل سوزن کنید.
3. سوزن را در پارچه فرو ببرید و نخ را بکشید.
4. این کار را تا انتهای خط ادامه دهید.

• روش توپر

مانند روش خطی است، با این تفاوت که خطوط پولک دوزی کنار هم دوخته می شوند تا سطح پر شود.

• برگ دوزی

1. سوزن را از پارچه بیرون بیاورید و پولک را داخل نخ کنید.
2. سوزن را روی طرح اولیه، با فاصله ای به اندازه طول پولک، در پارچه فرو ببرید و نخ را بکشید تا پولک سر جای خود ثابت شود.
3. سوزن را در نصف فاصله پولک از پارچه بیرون بیاورید و پولک بعدی را وارد نخ کنید.
4. این کار را تا انتها ادامه دهید.

• بست دوزی

این روش بیشتر برای تزئین تابلوهای هنری استفاده می شود.

1. دو سوزن را نخ کنید.
2. سوزن اول را از پارچه بیرون بیاورید و چند پولک را به نخ بکشید.
3. سوزن را با فاصله ای به اندازه طول پولک ها در پارچه فرو ببرید و نخ را بکشید تا پولک ها سر جای خود محکم شوند.
4. سوزن دیگر را داخل پارچه کنید و روی نخی که از پولک ها رد کرده اید «بست» بزنید.

• دوباره دوزی

1. سوزن را از پارچه بیرون بیاورید و دو پولک را به نخ بکشید.
2. پولک ها را محکم کنید.
3. سوزن را از پشت پارچه و از وسط پولک ها بیرون بیاورید.
4. نخ را برای بار دوم از پولک ها رد کنید.

• برجسته دوزی

در این روش می توانید پولک ها را به صورت برعکس کنار هم بگذارید؛ این کار علاوه بر پر شدن سطح مورد نظر، باعث می شود پولک دوزی برجسته دیده شود. همچنین می توانید زیر قسمت مورد نظر را با یک لایه پنبه برجسته کنید و سپس با روش ساده پولک دوزی کار را ادامه دهید.

• فلس دوزی

در فلس دوزی پولک ها طوری دوخته می شوند که هر ردیف قسمتی از ردیف قبل را بپوشاند و ظاهر کار شبیه فلس ماهی شود. برای شروع از یک طرح ساده و پولک های هم اندازه استفاده کنید.

طرح های ساده پولک دوزی برای شروع

اگر برای اولین بار پولک دوزی می کنید، با طرح ساده ای شروع کنید که خطوط روشن و سطح های کوچک داشته باشد. این طرح ها را می توانید روی کاغذ روغنی بازکشی و با کاربن روی پارچه منتقل کنید.

• طرح گل ساده

1. طرح را روی کاغذ روغنی بکشید و با کاربن روی پارچه منتقل کنید.
2. روی خط چین هر گلبرگ، پولک ها را با روش خطی یا برگ دوزی بدوزید.
3. دایره وسط گل را با روش توپر پر کنید.
4. در صورت تمایل، دور گلبرگ ها را با منجوق تزئین کنید.

• طرح برای دور روسری و شال

1. دور روسری را با فاصله مشخص از لبه، با گچ خیاطی یا مداد علامت بزنید.
2. پارچه را در قاب قرار دهید و پولک ها را با روش خطی روی خط موجی بدوزید.
3. قاب را جا به جا کنید و تا پایان لبه ادامه دهید.

• طرح های آماده و طرح خام

«طرح خام» یعنی طرح بدون پولک که فقط خطوط آن روی پارچه یا کاغذ کشیده شده است. برای ساخت طرح خودتان، از شکل های ساده مثل دایره، برگ و گل شروع کنید و خطوط را بدون جزئیات زیاد بکشید. اگر لازم داشتید، طرح را بزرگ یا کوچک کنید تا با اندازه پولک هایتان هماهنگ شود.

پولک دوزی روی انواع پارچه و لباس

1. پولک دوزی روی پارچه ساده

برای شروع، پارچه ساده و پایدار که کشسان نباشد بهترین انتخاب است. برای آشنایی بیشتر با ویژگی پارچه ها، آموزش پارچه‌شناسی را ببینید.

2. پولک دوزی روی تور

تور نازک و شبکه ای است و پارچه ای مثل پارچه ساده پایدار نیست؛ به همین دلیل پولک دوزی روی آن دقت بیشتری می خواهد.

• تور را حتما در قاب رودوزی قرار دهید تا شل نشود.
• برای پایداری، یک لایه نازک (مثل کاغذ یا پارچه نازک) زیر تور بگذارید و بعد از پایان کار جدا کنید.
• از نخ نازک ولی محکم و سوزن ظریف استفاده کنید و دوخت ها را کوچک بزنید.
• نخ را زیاد نکشید، چون تور کشیده می شود و طرح خراب می شود.

3. پولک دوزی روی مانتو و لباس مجلسی

اگر لباس را خودتان می دوزید، بهتر است پولک دوزی را قبل از دوختن قطعات به هم، روی تکه های باز پارچه انجام دهید. از دور درزها فاصله بگذارید تا دوخت بعدی لباس به مشکل نخورد.

4. پولک دوزی روی شال و روسری

روی شال و روسری معمولا حاشیه‌ها و گوشه ها پولک دوزی می شود. پولک زیاد وزن پارچه را بالا می برد، پس طرح های حاشیه ای و سبک مناسب ترند. طرح پیشنهادی را در بخش طرح برای دور روسری و شال ببینید.

5. پولک و منجوق دوزی ترکیبی

پولک و منجوق اغلب با هم استفاده می شوند. معمولا پولک سطح اصلی طرح را می سازد و منجوق برای تزئین دور آن یا حالت دادن به مرکز طرح به کار می رود. منجوق ها را با همان نخ و سوزن به پارچه بدوزید.

کاربردها و ایده ها: با پولک چه چیزهایی می شود ساخت؟

وجود پولک روی لباس و پارچه ها باعث زیبایی بیشتر آنها می شود. پولک دوزی روی این موارد انجام می شود:

• لباس شب و لباس مجلسی
• لباس عروس
• مانتو
• شال و روسری
• رومیزی و کوسن
• جانماز
• تابلوهای هنری

پرکاربردترین آنها پولک دوزی روی لباس است.

اشتباهات رایج و نکات حرفه ای

قبل از شروع روی لباس اصلی، یک نمونه کوچک روی تکه ای از همان پارچه تمرین کنید. برای شست و شوی لباس پولک دوزی شده ابتدا روی نمونه آزمایش کنید.

سخن پایانی:

پولک دوزی با دست یکی از پرکاربردترین هنرهای حوزه خیاطی است. شما با انتخاب یک طرح ساده و یادگیری روش های دوخت پولک روی لباس، می توانید لباس های خلاقانه و زیبا برای خودتان بدوزید. با روش خطی و طرح گل شروع کنید و بعد سراغ روش های توپر، برگ دوزی و برجسته دوزی بروید.

سوالات متداول:

پولک دوزی برای مبتدی سخت است؟

نخ همرنگ پارچه و پولک انتخاب کنید تا دوخت دیده نشود. نخ باید محکم باشد تا پولک ها با شست و شو و استفاده شل نشوند.

پولک دوزی روی تور چه تفاوتی با پارچه دارد؟

تور نازک و شبکه ای است و پایدار نیست؛ به همین دلیل باید آن را در قاب نگه دارید و با نخ نازک ولی محکم، دوخت های ریز بزنید.

تفاوت پولک دوزی و منجوق دوزی چیست؟

پولک ها دیسک های نازک و صاف اند و منجوق دانه هایی شبیه مهره اند. این دو را اغلب با هم روی یک طرح به کار می برند.

با چه طرحی شروع کنیم؟

یک طرح ساده و بدون جزئیات زیاد، مثل گل شش پر یا حاشیه موجی.

آیا در کلاس های خیاطی فنان پولک دوزی هم آموزش داده می شود؟

برای اطلاع دقیق از سرفصل های هر دوره با آموزشگاه تماس بگیرید: 09190192542

آیا شرکت در دوره های خیاطی پیش نیاز دارد؟

دوره ها از سطح مبتدی تا پیشرفته است، پس اگر هیچ اطلاعی از خیاطی ندارید هم می توانید شروع کنید و هر چه لازم باشد در طول دوره آموزش داده می شود.